fa اخلاق در ارزشیابی: ارائه چارچوبی مفهومی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">زمینه:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ارزشیابی فعالیت نظام‌داری است که برای انجام آن ملاک‌هایی جهت ارزش‌گذاری تعیین و اطلاعاتی در خصوص وضع موجود پدیده فراهم می‌شود و سپس با مقایسۀ وضع موجود با این ملاک‌ها، ارزش آن پدیده تعیین می‌شود. لازم است که ارزشیاب تصمیم بگیرد که از کدام منابع و با چه شیوه‌ای ملاک‌های ارزش‌گذاری شده را انتخاب، جمع‌آوری و تحلیل کند، و یافته‌های خود را چگونه در جهت بهبود وضع موجود عرضه کند. بنابراین، ماهیت ارزشیابی شرایط زیادی را ایجاد می‌کند که ارزیابان را در حوزه کارشان با چالش‌ها، تعارض‌ها و مسائلی اخلاقی مواجه می‌کند. هدف از انجام پژوهش حاضر، ارائه چارچوبی مفهومی از اخلاق در ارزشیابی جهت ارائه دستورالعملی به ارزشیابان بود. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">روش کار:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">این مقاله با روش تحلیلی- استنتاجی و با مرور منابع مرتبط، چارچوبی مفهومی از اخلاق در ارزشیابی را فراهم می‌کند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">دست یافتن به تعریفی واحد از ارزشیابی تنها با توسل به ارکان سازندۀ تعاریف مختلف این حوزه میسر است. با توجه به سه رکن اصلی تمام تعاریف ارزشیابی، اخلاق در ارزشیابی در سه حوزۀ 1) گردآوری روشمند داده‌ها، 2) قضاوت روشمند درباره یافته&shy;ها و 3) تصمیم&shy;گیری و تلاش برای بهبود وضع موجود قابل مفهوم&shy;سازی است. هریک از این حوزه&shy;ها خرده&shy;مؤلفه&shy;های مختلف و اصول اخلاقی خاص خود را دارد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ارزشیابی به واسطه ماهیت چندگانه&shy;ای که دارد، مستلزم رعایت اصول اخلاقی است تا بتوان با دست‌یابی به نتایج معتبر در جهت تصمیم&shy;گیری برای بهبود وضع موجود برنامه‌ها و سازمان‌ها گام برداشت؛ بنابراین، توجه به چارچوبی مفهومی برای رعایت اصول اخلاقی در ارزشیابی پیشنهاد می‌گردد.</span></span><br> &nbsp;</div> <strong>Background:</strong> Evaluation is a systematic activity that some evaluating criteria are assigned for performing it and some information is provided for describing the current status of a phenomenon. Then, the current status is compared with these criteria to evaluate the phenomenon. It is necessary for an evaluator to decide what resources and methods they use for selecting, collecting and analyzing the evaluating criteria and how to delive their findings for improving the situations. As a result, the nature of evaluation makes many conditions ethically challengeable and problematic for evaluators. This study aimed to provide a conceptual framework for evaluation ethics in order to propose some codes for evaluators.<br> <strong>Methods:</strong> The article proposes a conceptual framework for evaluation ethics by using analytical-deferential method.<br> <strong>Results:</strong> Achieving a unified definition of evaluation is possible only by considering the components of its different definitions. Regarding the three common components included in all definitions of evaluation, evaluation ethics can be conceptualized in three areas: 1) methodic data collection, 2) methodic judgment about findings, and 3) deciding on and attempting to improve the current status. Each area involves some special ethical subcomponents and principles.<br> <strong>Conclusion:</strong> Evaluation needs evaluators to obey ethical principles due to its multiple natures and the necessity to achieve reliable output for better deciding to improve the current situations of organizations and programs. Then, a conceptual framework should be taken into account for obeying ethical principles in evaluation process.<br> &nbsp; گردآوری روشمند داده‌ها, قضاوت روشمند, تصمیم‌گیری, چارچوب مفهومی, اخلاق در ارزشیابی evaluation ethics, methodologic data collection, methodologic judgment, decision making. 69 81 http://ethicsjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-112-51&slc_lang=fa&sid=1 مقصود امین خندقی 10031947532846001466 10031947532846001466 Yes سمیه بهمن ابادی 10031947532846001467 10031947532846001467 No