Ethics in Science and Technology

fa خوانش مفهوم زیبا شناسانه و اخلاقی امر والا از منظر خواجه نصیرالدین طوسی در بافت تاریخی اردبیل (نمونه موردی: بازار اردبیل) Reading the Aesthetic and Ethical Concept of the Supreme Being from the Perspective of Khwaja Nasir al-Din Tusi in the Historical Context of Ardabil (Case Study: Ardabil Bazaar) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم «امر والا» در اندیشه‌ی خواجه نصیرالدین طوسی و تحلیل تجلی آن در سازمان فضایی و زیبایی‌شناختی بازار اردبیل انجام گرفته است. مسئله‌ی اصلی تحقیق بر سه سطح نظری، تاریخی-فرهنگی و روشی استوار است: در سطح نظری، تلاش بر آن بوده تا با تکیه بر متون فلسفی خواجه نصیر -به‌ویژه اخلاق ناصری و اساس الاقتباس- بنیانی مفهومی هم‌ارز با امر والا در فلسفه‌ی اسلامی استخراج شود؛ در سطح تاریخی-فرهنگی، بازار اردبیل به مثابه «ابژۀ والا» و بازتابی از نظم کیهانی و اجتماعی عصر صفوی مورد بررسی قرار گرفته است؛ و در سطح روشی، مدلی برای بازخوانی والایی در معماری اسلامی از طریق تلفیق رویکرد هرمنوتیکی (در فهم متون) و تحلیل فضایی (در مطالعه‌ی کالبد و تجربه‌ی ادراکی فضا) ارائه شده است. نتیجه گیری:  نتایج مطالعه نشان می‌دهد که خواجه نصیر، «کیفیت متعالی» را به عنوان مرتبه‌ای از درک زیبایی معرفی می‌کند که با عبور از لذت حسی و خیالی، به ادراک عقلی و شهود وحدت وجودی منتهی می‌شود. این کیفیت در معماری بازار اردبیل، از طریق عناصر فضایی و ادراکی خاصی متجلی می‌گردد: گذار تدریجی از تاریکی به روشنایی در هشتی‌ها و گنبدهای نورگیر سرای گلشن، تکرار موزون طاق‌ها و ایوان‌ها که نوعی ریتم عقلانی پدید می‌آورد، و اتصال رمزی مسیر بازار به مجموعه‌ی شیخ صفی‌الدین که معنای سلوکی فضا را تقویت می‌کند. این ویژگی‌ها بازار اردبیل را به صحنه‌ای از «حیرت و تأمل» بدل ساخته و آن را در خدمت بازتولید نظم اخلاقی و فرهنگی جامعه‌ی صفوی قرار داده است. در پایان، پژوهش الگوی سه‌بعدی «حیرت‌آفرینی، عظمت‌بخشی و معناپردازی» را به عنوان شاخص‌های امر والا در معماری اسلامی پیشنهاد می‌کند. این الگو می‌تواند مبنایی برای گسترش مباحث زیبایی‌شناسی تطبیقی و بازنگری در اصول حفاظت و بازخوانی میراث معماری ایرانی-اسلامی باشد.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: The present study aims to investigate the concept of the “Supreme Being” in the thought of Khwaja Nasir al-Din Tusi and analyze its manifestation in the spatial and aesthetic organization of the Ardabil Bazaar. The main problem of the research is based on three theoretical, historical-cultural and methodological levels: At the theoretical level, an attempt has been made to extract a conceptual foundation equivalent to the Supreme Being in Islamic philosophy by relying on the philosophical texts of Khwaja Nasir - especially the Nasirian Ethics and the Basis of Quotation; At the historical-cultural level, the Ardabil Bazaar has been examined as a "sublime object" and a reflection of the cosmic and social order of the Safavid era; and at the methodological level, a model for reinterpreting the sublime in Islamic architecture has been presented through a combination of a hermeneutic approach (in understanding texts) and spatial analysis (in studying the body and perceptual experience of space). Conclusion: The results of the study show that Khwaja Nasir introduces "transcendental quality" as a level of understanding beauty that, by passing through sensory and imaginary pleasure, leads to rational perception and intuition of existential unity. This quality is manifested in the architecture of the Ardabil Bazaar through specific spatial and perceptual elements: the gradual transition from darkness to light in the vestibules and domes of the Golshan Palace, the rhythmic repetition of arches and porches that create a kind of rational rhythm, and the symbolic connection of the bazaar path to the Sheikh Safi al-Din complex that reinforces the behavioral meaning of the space. These features have transformed the Ardabil Bazaar into a scene of “wonder and reflection” and placed it in the service of reproducing the moral and cultural order of Safavid society. Finally, the research proposes a three-dimensional model of “wonder, grandeur, and meaning-making” as indicators of the sublime in Islamic architecture. This model can be a basis for expanding the discussions of comparative aesthetics and reviewing the principles of preserving and reinterpreting the heritage of Iranian-Islamic architecture.  </div> امر والا, زیباشناسی, اخلاق, خواجه نصرالدین طوسی, معماری ایرانی- اسلامی Sublime, Aesthetics, Ethics, Khwaja Nasreddin Tusi, Iranian-Islamic Architecture 1 13 http://ethicsjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-3379-2&slc_lang=fa&sid=1 Marjan Hosseinzadeh Namadi مرجان حسین زاده نمدی 100319475328460014236 100319475328460014236 No Postdoctoral Researcher, Department of Architecture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran 1. پژوهشگر پسا دکتری،گروه معماری ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Tohid Hatami Khanghahi توحید حاتمی خانقاهی t_hatami@uma.ac.ir 100319475328460014237 100319475328460014237 Yes Department of Architecture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran 2. گروه معماری ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران